PLT #421 Tadeusz Kościuszko (Część 6): Niewola, podziw cara i tryumfalny powrót do Ameryki

41:43

Access AI content by logging in

Petersburg, 1796. Car Rosji osobiście przychodzi do celi polskiego generała. Nie po to, żeby go upokorzyć. Po to, żeby mu się pokłonić.

W szóstej części serii o Tadeuszu Kościuszce opowiadam o człowieku, którego podziwiał nawet jego wróg. O drodze z wilgotnego lochu do Filadelfii, gdzie tłumy witały go salwami z dział, a Thomas Jefferson nazwał go „najczystszym synem wolności”.

Będzie o godności, której nie można odebrać.
O odwadze, która nie pyta o wynik.
I o jednym dokumencie napisanym o czwartej nad ranem, który mógł zmienić historię Ameryki.

Jeśli cenisz moją pracę nad tą serią:
Wesprzyj podcast na patronite.pl/podcastlepiejteraz 
Postaw kawę na suppi.pl/lepiejteraz

ŹRÓDŁA ODCINKA:

Biografie podstawowe
  • Alex Storozynski, The Peasant Prince: Thaddeus Kosciuszko and the Age of Revolution, St. Martin’s Press, 2009
  • Monica Gardner, Kościuszko: A Biography, 1920 (Wikisource)
  • Tadeusz Korzon, Kościuszko: Biografia z dokumentów wysnuta, 1894/1896
  • Tadeusz Korzon, Wewnętrzne dzieje Polski za Stanisława Augusta, t. IV
  • James S. Pula, Thaddeus Kosciuszko: The Purest Son of Liberty, Hippocrene Books, 1998
  • Miecisław Haiman, Kosciuszko: Leader and Exile, 1946/1977
  • Gary Nash, Graham Russell Gao Hodges, Friends of Liberty: Thomas Jefferson, Tadeusz Kosciuszko, and Agrippa Hull, Basic Books, 2008
Źródła pierwotne i pamiętniki
  • Julian Ursyn Niemcewicz, Notes of My Captivity in Russia, tłum. Alexander Laski, 1844 (Wikisource)
  • Founders Online, National Archives (founders.archives.gov): korespondencja Jefferson-Kościuszko, testament z 5 maja 1798
  • The Papers of Thomas Jefferson, t. 30, red. Barbara B. Oberg, Princeton UP, 2003
Insurekcja kościuszkowska i Uniwersał Połaniecki
  • Kazimierz Bartoszewicz, Dzieje Insurekcji Kościuszkowskiej, 1913 (reprint 2002)
  • Bartłomiej Szyndler, Powstanie kościuszkowskie 1794, 2001
  • Wikipedia: Kościuszko Uprising, Battle of Maciejowice, Battle of Szczekociny, Proclamation of Połaniec, Warsaw Uprising (1794)
  • Kresy.pl: „Wynikał z Konstytucji 3 Maja. 7 maja 1794 roku Tadeusz Kościuszko ogłosił Uniwersał połaniecki”
  • Wprost Historia: „Kościuszko obiecał chłopom wolność”
  • Ośrodek Myśli Obywatelskiej i Patriotycznej: „Uniwersał połaniecki, 7 maja 1794 r.”
„Finis Poloniae”, analiza źródłowa
  • Józef Tretiak, O Finis Poloniae, 1921
  • Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie: „Finis Poloniae! Kościuszko w niewoli”
  • Wikipedia (pl): Finis Poloniae
Niewola, uwolnienie i car Paweł I
  • Edward P. Alexander, „Jefferson and Kosciuszko: Friends of Liberty and of Man”, Pennsylvania Magazine of History and Biography, XCII, nr 1, 1968
  • Bibliotekarz Podlaski: „Prisons, politics and the gift of freedom: Kosciuszko, Niemcewicz and Paul I”
  • Muzeum Historii Polski / Google Arts & Culture: „Tadeusz Kościuszko, a man of vision”
  • Encyclopedia Britannica: Paul I
  • Wikipedia: Paul I of Russia, Peter and Paul Fortress
Prawa kobiet i Emilia Zeltner
  • Dr Liliana Narkowicz, Rocznik SNPL, t. 17, Wilno 2017, s. 596-603
  • Muzeum Kościuszki w Solothurn
  • Geni.com: Emilia Taddea Zeltner (1804-1875)
  • Wikimedia CH: Emilia Morosini Zeltner
  • Alex Storozynski, wywiad dla Polish Weekly
Powrót do Ameryki i testament abolicjonistyczny
  • NPS: Thaddeus Kosciuszko National Memorial (nps.gov/thko)
  • ushistory.org / Independence Hall Association
  • American Battlefield Trust
  • The Philadelphia Inquirer: „Jefferson’s missed opportunity to free his slaves”, 2017
  • New...